Anayasa Mahkemesi`nin, 5491 sayılı Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun`un, `Petrol, jeotermal kaynaklar ve maden arama faaliyetlerinin, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) kapsamı dışında tutulmasına ilişkin hükmü` ile `Denetleme yetkisinin Çevre ve Orman Bakanlığı dışı kurumlara verilmesine olanak tanıyan hükmünün` iptaline ilişkin kararı, Resmi Gazete`de yayımlandı.

Anayasa Mahkemesi`nin, 5491 sayılı Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun`un, `Petrol, jeotermal kaynaklar ve maden arama faaliyetlerinin, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) kapsamı dışında tutulmasına ilişkin hükmü` ile `Denetleme yetkisinin Çevre ve Orman Bakanlığı dışı kurumlara verilmesine olanak tanıyan hükmünün` iptaline ilişkin kararı, Resmi Gazete`de yayımlandı.

Anayasa Mahkemesi`nin, 5491 sayılı Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun`un, `Petrol, jeotermal kaynaklar ve maden arama faaliyetlerinin, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) kapsamı dışında tutulmasına ilişkin hükmü` ile `Denetleme yetkisinin Çevre ve Orman Bakanlığı dışı kurumlara verilmesine olanak tanıyan hükmünün` iptaline ilişkin kararı, Resmi Gazete`de yayımlandı.

ÇEVRE KİRLENDİKTEN SONRA...

Anayasa Mahkemesi`nin iptal gerekçesinde, günümüzde çevrenin kirlendikten veya bozulduktan sonra eski hale getirilmesinin çok külfetli olması, hatta kimi durumlarda olanaksız bulunması nedeniyle kirlenen çevreyi temizleme veya bozulan çevreyi onarma yerine, olumsuz etkileri baştan önleme yöntemlerinin arandığı vurgulandı.ÇED`in, kalkınma ve ekonomik gelişme için yapılacak yatırım ve faaliyetlerin, doğayı tahrip etmeden ve çevreyi kirletmeden gerçekleştirilmesinde kullanılan yöntemlerden biri olduğu ifade edilen gerekçede, ÇED ile korunmaya çalışılan temel unsurun, çevre ve bu çevre içerisindeki varlıklar olduğu kaydedildi.

ÇEVRE İÇİN RİSKLİ

Gerekçede, şöyle denildi: `ÇED kapsamı dışında tutulan arama faaliyetlerinin, biyolojik çeşitlilik üzerinde ya da doğada değişiklikler meydana getirebileceği, bu değişikliklerin uzun dönemli etkilerinin olabileceği, bu nedenle çevre için riskler taşıdığı açıktır. Bu açıdan kural kapsamındaki arama faaliyetinde, mevcut risklerin ortadan kaldırılabilmesi ve önlenebilmesi için ÇED`in öngörülmesi, Anayasanın 56. maddesinde devlete verilen çevrenin korunması yükümlülüğünün bir gereğidir. Kuralla, petrol, jeotermal kaynaklar ve maden arama faaliyetlerinin çevresel etki değerlendirilmesi kapsamı dışında tutulması, Anayasanın 56. maddesine aykırıdır.`

BAKANLIK TAKDİRİNE BIRAKILMAZ

Mahkemenin, denetleme yetkisiyle ilgili maddeyi iptal gerekçesinde ise yetkinin hangi kurum ve kuruluşa devredileceğinin yasada açıkça belirtilmeksizin bakanlığın takdirine bırakılmasının, Anayasa`ya aykırı olduğu vurgulandı. `Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte faal durumdaki işletmelere, yükümlülüklerin gerçekleştirilmesi için yönetmeliklerin yayımlanmasından sonra bakanlıkça bir yıla kadar süre verilebileceği` yönündeki düzenlemenin iptal gerekçesinde de `Getirilen ek yükümlülüklerin gerçekleştirilmesi konusunda verilebilecek bir yıllık sürenin başlangıcını, ne zaman yayımlanacağı belli olmayan yönetmeliğin yayımı tarihine bağlayan düzenleme, çevre hakkının korunmasında belirsizliğe yol açtığından Anayasa`ya aykırıdır` denildi. İptal hükümleri, 6 ay sonra yürürlüğe girecek.